Wetenschappelijke namen

 

 

         TERUG

 

Linnaeus

De Zweedse natuuronderzoeker Carl von Linné (Linnaeus) legde in de achttiende eeuw met zijn werk "Systema Naturae" de basis voor de systematische ordening en wetenschappelijke naamgeving van planten en dieren.

Alle planten- en diersoorten worden sinds 1758 voorzien van een uit twee delen bestaande Latijnse of gelatiniseerde naam, tegenwoordig meestal aangeduid als wetenschappelijke naam. Gelatiniseerd betekent dat de naam uit andere talen afkomstig is, maar wordt behandeld (verbuigingen etc.) als Latijn. Bij deze binaire of binominale nomenclatuur is het eerste gedeelte van de naam de geslachtsnaam (genus) en het tweede gedeelte het soortsepiteton (epitheton specificum). De twee gedeelten vormen samen de soortsnaam. Zo is Bellis perennis (geslachtsnaam wordt altijd met een hoofdletter geschreven) de wetenschappelijke naam voor het Madeliefje; "Bellis" is de geslachtsnaam en "perennis" het soortsepiteton.

 

Classificatie

De soort is de fundamentele eenheid in de classificatie van levende wezens. Soorten worden geplaatst in een hiërarchisch systeem dat van hoog tot laag de volgende niveaus kent:

 

Nederlands                Wetenschappelijk                 Voorbeeld

 

Soort                           Species                                   Bellis perennis

Geslacht                      Genus                                      Bellis

Familie                         Familia                         Compositae

Orde                           Ordo                                       Campanulales

Klasse                         Classis                                     Dicotyledones

Afdeling/Stam Divisio/Phylum                         Spermatophyta

 

Naast deze hoofdniveaus kunnen ook tussenniveaus voorkomen zoals subfamilies en een niveau lager dan soort zoals ondersoort. Al deze niveaus zijn voorzien van een wetenschappelijke naam. De taxonomische eenheden van dit hiërarchische systeem worden

aangeduid als taxa (enkelvoud taxon).

 

De regels voor de correcte naamgeving (nomenclatuur) van taxa zijn vastgelegd in zogenaamde "codes":

International Code of Zoological Nomenclature

International Code of Botanical Nomenclature

International Code of Nomenclature of Bacteria and Viruses

International Code of Nomenclature for Cultivated Plants.

In grote lijnen zijn de regels voor de verschillende "codes" gelijk, er zijn echter ook enkele verschillen. Zo is in de zoölogische nomenclatuur een tautoniem (Lutra lutra voor Otter) toegestaan, maar niet in de botanische nomenclatuur.

De nomenclatuur regels bepalen (a) of de naam in een geldige publicatie is verschenen, (b) niet in strijd is met de nomenclatuurregels (= wettig) en (c) de oudste wettige naam is (= correct). In het laatste geval heeft men te maken met de prioriteitsregel. Deze regel stelt dat de oudste geldig gepubliceerde naam (vanaf 1758) geldt als de correcte naam. Men spreekt van synoniemen als een soort onder twee verschillende namen beschreven is en van homoniemen als twee verschillende soorten onder dezelfde naam beschreven zijn. Op grond van deze regels moeten van tijd tot tijd de wetenschappelijke namen aangepast worden.

 

Ook de verandering in de taxonomische positie kan een naamswijziging tot gevolg hebben. Op grond van gewijzigde taxonomische inzichten worden soorten gesplitst, samengevoegd, in een ander genus geplaatst of van taxonomische rang (niveau) veranderd (bijvoorbeeld soort wordt ondersoort) en hiermee samenhangend van naam gewijzigd. Ook de auteursnaam kan daarmee wijzigen. Als een soort in een ander genus wordt geplaatst wordt de naam van de oorspronkelijke auteur tussen haakjes geplaatst en de nieuwe auteur daarachter. Bijvoorbeeld

Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm. is de volledige wetenschappelijke naam voor Fluitenkruid.