Nederlandse namen Ė algemene inleiding

TERUG

 

Algemeen

Nederlandse namen van planten en dieren worden veel gebruikt en komen voor in veldgidsen, natuurboeken, woordenboeken, encyclopedieŽn, artikelen, kranten, publikaties op diskette en CD-ROM,computerprogramma's, wetten, postzegels, films, dierentuinen, musea, horti en arboreta. Ook bij mondelinge overdracht van kennis, zoals in het onderwijs en bij excursies zijn Nederlandse namen niet weg te denken. Vele soorten, maar met name de nuttige, schadelijke en opvallende soorten, hebben Nederlandse namen. Van slecht waarneembare soorten of soorten die (nauwelijks) uiterlijke onderscheidende kenmerken bezitten, denk bijvoorbeeld aan insekten en eencelligen, hebben meestal alleen de hogere eenheden zoals families, orden en klassen een Nederlandse naam.

 

 

Criteria

Voor een goede Nederlandse naamgeving is het belangrijk een aantal criteria in acht te nemen. Deze criteria gelden zowel bij een keuze uit de bestaande namen als bij het geven van nieuwe namen. Hieronder staan deze richtlijnen, ongeveer in volgorde van afnemend belang.

 

-Kies zo veel mogelijk algemeen aanvaarde, veel gebruikte Nederlandse namen.

-Volg de bestaande spellingregels.

-Stem de namen van alle soorten van een groep op elkaar af. In ieder geval mogen verschillende soorten niet dezelfde Nederlandse naam krijgen.

-Kies namen met een zo groot mogelijk onderscheidend vermogen. In het ideale geval heeft de naam alleen maar betrekking op de bedoelde soort. Zo is de naam Gele wever voor een vogelsoort uit de familie wevers af te raden, omdat zeer veel wevers een gele kleur bezitten.

-De betekenis van de namen moet correct zijn: dus niet een naam waarin "rood" voorkomt als de kleur "oranje" is.

-Liefst korte en eenvoudige namen gebruiken; overbodige toevoegingen waar mogelijk weglaten.

-Bij voorkeur geen namen toekennen waarvan de betekenis per gebiedkan verschillen of die niet stabiel zijn. Voorbeelden zijn de toevoegingen "gewoon" en "zeldzaam" aan de Nederlandse naam.

-Vermijd het gebruik van persoonsnamen in de naam; meestal zijn deze meestal weinig zeggend.

-Vermijd ook het gebruik van vreemde namen. Bij Herminium monorchis is om die reden de "Nederlandse" naam Herminium vervangen door†† Honingorchis. Sommige van dergelijke namen zijn zo ingeburgerd datwijzigen ongewenst is (bijvoorbeeld Nederlandse naam Russula voor het

geslacht Russula).

-Vaak is het verstandig de verwantschap van soorten in de naamgeving tot uitdrukking te laten komen, dat wil zeggen bij alle soorten uit een geslacht het tweede deel van de naam gelijkluidend te maken. Dit zou echter ondergeschikt moeten zijn aan de overige richtlijnen. Het is bijvoorbeld niet aan te raden de naam Vliegenzwam te laten vallen, omdat alle overige soorten van het geslacht Amanita de naam Amaniet dragen.

 

Betekenis Nederlandse namen

 

De Nederlandse naam kan aan verschillende eigenschappen van de soort†† ontleend zijn. Ter illustratie zijn hier een aantal voorbeelden gegeven

van Nederlandse namen van hogere planten.

Eigenschap †††††††††††††††††††††††††††††††††††† Nederlandse namen planten

Uiterlijk†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Harig knopkruid, Driedistel

Hoogte††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Grote engelwortel, Dwerghaver

Groeiwijze ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Kruipganzerik, Polzegge

Gelijkenis †††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Moerasandijvie, Look-zonder-look

Kleur††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Rode ganzevoet, Blauwe knoop

Geur ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Stinkende gouwe, Citroenmelisse

Smaak††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Zuurbes, Bittere wilg, Zoete kers

Geluid†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Ratelaar, Ratelpopulier

Gevoel††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Zachte berk, Brandnetel

Bloeitijd††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Morgenster, Zomerbitterling

Fenologie††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Wintergroen, Overblijvende ossetong

Waardplant ††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Hennepvreter, Walstrobremraap

Gedrag††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Bevertjes, Springzaad, Kruipertje

Biotoop ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Muurganzevoet, Akkerklaver

Indicatie††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Zinkviooltje, Zilte rus

Zeldzaamheid enz.†††††††††††††††††††††††††††† Gewone raket, Vergeten kruidkers

Herkomst††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Amerikaanse eik, Hongaarse raket

Voorkomen†††††††††††††††††††††††††††††††††††† Maasraket, Zwolse anjer

Nut voor de mens †††††††††††††††††††††††††††† Mattenbies, Jeneverbes, Verfbrem

Geneeskracht††††††††††††††††††††††††††††††††† Heelkruid, Ogentroost, Longkruid

Volksgeloof†††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Judaspenning, Duivelsnaaigaren

Giftigheid ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Gifbes, Dodemansvingers

Relatie met dieren††††††††††††††††††††††††††† Eendekroos, Vlinderstruik

Persoon †††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Linnaeusklokje, Hortensia

Status††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Wilde akelei, Boerentabak