Nautilus






Nautilus Linnaeus, 1758
Familie: Nautilidae

De genusnaam Nautilus komt van het Griekse nautilos = zeevaarder, schipper. Nautilus is voor velen de naam van de onderzeeër van Kapitein Nemo, welke voorkomt in het boek 20.000 Mijlen onder Zee van Jules Verne uit 1870. De naam Nautilus was overigens niet nieuw, maarontleende Jules Verne aan een prototype van een duikboot dat in Brest en Le Havre was ontwikkeld door de Amerikaanse ingenieur Robert Fulton.
In 1758 gaf Linnaeus een van de genera van de inktvissen de naam Nautilus. De overeenkomst tussen de naam van deze soort en de duikboot van kapitein Nemo is niet zo verwonderlijk, want het mechanisme waarmee een Nautilusschelp en een duikboot kunnen stijgen en dalen gaat ongeveer volgens dezelfde principes. De schelp is binnenin door tussenschotten in kamers verdeeld die met een buis verbonden zijn (Chambered nautilus!). Door de hoeveelheid vocht in de kamers van de schelp te variëren zijn de dieren in staat te stijgen en te dalen.


Nautilus pompilius Linnaeus, 1758
Nederlands : Gewone nautilus
Engels: Chambered nautilus, Emperor nautilus
Duits : Schiffsboot, Perlboot
Frans: Nautile cloisonné (cloison=tussenschot), Nautile flammé, Nautile océan Pacifique
Spaans: Nautilo común
De soortnaam pompilius komt van het Griekse pompilos = loods. De Franse naam Nautile flammé slaat op de kleur van de schelp: wit met roodbruine gevlamde strepen.
De benamingen Nautilus en Pompilus zijn volgens een citaat uit het bovengenoemde boek van Jules Verne (hoofdstuk 25, Nederlandse vertaling) ook benamingen uit de Griekse en Romeinse tijd voor Argonauta argo, de Papiernautilus.
“Er bestaat een bevallig diertje, dat volgens de ouden het geluk voorspelde: Aristoteles, Athenacus, Plinius en Oppianus hadden het beestje nauwkeurig bekeken en daarvoor al de dichterlijke beschrijvingen van de Grieksche en Romeinsche geleerden opgehaald; zij gaven er de namen aan van Nautilus en Pompilus; maar de nieuwere wetenschap heeft deze benaming niet behouden, want dit weekdier is thans bekend onder den naam van Argonaut".